ศิลป์แห่งวิถีชีวิต (ตอนที่ ๒ )

มวลน้ำที่ท่วมไปทั่วบริเวณ ไม่เว้นพื้นที่โรงเก็บเรือสำปั้น เรือข้างกระดาน และเรือกระแชงขนาดใหญ่ที่เคยบรรทุกสินค้า ข้าวของเครื่องใช้ภายในครัว อาหารสด อาหารแห้ง ตลอดจนสินค้าจำเป็น จะถูกนำลงเรือล่องไปทั่วทุกลุ่มแม่น้ำ ทั้งแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก แม่น้ำลพบุรี แม่น้ำสะแกกรัง แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำนครชัยศรี ตลอดจนลำคลองน้อยใหญ่ ทั้งคลองบางกอกน้อย คลองบางหลวง คลองมหาสวัสดิ์ คลองบางกรวย และคลองย่อยอื่น ๆ

จนกระทั่งความเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาบ้านเมืองให้เป็นไปตามโลกตามยุคสมัย บ้านเมืองเจริญรุ่งเรืองด้วยเส้นทางคมนาคมทางบก การค้าขายและการสัญจรทางน้ำจึงค่อย ๆ ลดน้อยถอยลง เสียงร้องตะโกน “เรือมอญมาแล้ว เรือมอญมาแล้ว” เงียบหายไปจากคุ้งน้ำ กลายเป็นเพียงภาพความทรงจำที่ยังบอกเล่าถึงตำนาน “ยิปซีแห่งลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา”

เพราะมีเรืออันเป็นเสมือนบ้าน เดินทางสัญจรและเป็นร้านสินค้าเคลื่อนที่ล่องไปทั่ว สิ่งเหล่านี้ล้วนบ่งบอกถึงอัตลักษณ์และภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรม ภาพฝันและความหวังของชาวบ้านในชุมชนเล็ก ๆ แห่งนี้ ที่ปรารถนาจะรวบรวมสิ่งของเครื่องใช้เก่า ๆ ในแต่ละยุคสมัย มาจัดแสดงเป็นพิพิธภัณฑ์ชุมชน โลกแห่งความฝันถูกย่อไว้ในตัวแบบอาคาร แปลนอาคารที่ยังไม่แล้วเสร็จ และเสาตอม่อที่จมน้ำ นึกถึงแล้วกลับกลายเป็นสิ่งที่ตอกย้ำให้เห็นถึงความจริง “เงิน…งบประมาณ” เงินเท่านั้นที่จะเนรมิตฝันให้เป็นจริงได้ และโดยมากผู้มีอำนาจหรือผู้มั่งมีมักจะใช้ไปกับการแสวงหากำไร จากการลงทุน ไม่ว่าจะเป็นงานวิจัย สมุนไพร หรืออะไรก็ตาม

“ทุกสิ่งเปลี่ยนไป ล้วนมีบริบทและเงื่อนไขของกาลเวลา” ปรับโหมดอารมณ์ เลื่อนสายตามองไปยังตึกก่ออิฐถือปูน ช่องลมฉลุลายพรรณพฤกษา หลังคาทรงปั้นหยา มุงด้วยกระเบื้องว่าว แบบสถาปัตยกรรมตะวันตก ซึ่งเป็นที่นิยมกันในยุคสมัยพระพุทธเจ้าหลวง (รัชกาลที่ ๕) ว่ากันว่าเดิมเป็นกุฏิของพระอาจารย์บุนนาค ปทุโม อดีตเจ้าอาวาสรุ่นที่ ๔ ที่ชาวบ้านร่วมใจกันสร้างในปี พ.ศ. ๒๔๑๗